Schoenen stinken? Zo krijg je ze weer fris en houd je dat vast

Je schopt je schoenen uit in de gang en je ziet iedereen een klein stapje opzij doen. Schoenen stinken zelden door je voeten zelf: het zijn bacteriën die het vocht in je binnenzool omzetten in zure luchtjes. En vocht en bacteriën, die kun je aanpakken.

Ik heb het jaren verkeerd gedaan. Elke dag hetzelfde paar, en ’s avonds meteen de kast in met de deur dicht. Dat is zo ongeveer het perfecte recept voor een muf luchtje. Hieronder loop ik langs de oorzaak, wat je vandaag nog kunt doen en hoe je het per materiaal aanpakt, want leer wil iets heel anders dan mesh.

Waarom gaan schoenen stinken?

Omdat er vocht in achterblijft, en bacteriën dat heerlijk vinden. In een gesloten schoen loopt de temperatuur tijdens het dragen op tot een graad of dertig en blijft het klam. Precies het klimaat waarin die beestjes je zweet afbreken tot stofjes die zuur ruiken.

De grootste boosdoener zit onder je voet. Een binnenzool van schuim en textiel werkt als een spons: hij zuigt vocht op en geeft het maar mondjesmaat weer af. Trek je ’s ochtends een schoen aan die van gisteren nog klam is, dan begin je de dag al met een achterstand.

Drie dingen bepalen hoe snel het misgaat. Hoeveel vocht je voet afgeeft, hoe goed de schoen ademt en hoeveel uur hij krijgt om te drogen tussen twee draagbeurten. Aan die laatste twee kun je vandaag nog iets veranderen.

Schoenen stinken naar zweet: wat gebeurt er in de schoen?

Grappig genoeg ruik je het zweet helemaal niet als schoenen stinken naar zweet. Vers zweet is zo goed als geurloos. Pas als bacteriën ermee aan de slag gaan ontstaan die zure, kaasachtige luchtjes die zich vastbijten in de voering en het schuim.

De keten gaat altijd zo:

• Je voet geeft de hele dag vocht af, ook als je alleen maar zit.
• Je sok en je binnenzool nemen dat vocht op en houden het vast.
• De warmte in de schoen laat bacteriën vrolijk doorgroeien.
• Die bacteriën breken het vocht af tot zure verbindingen.
• De geur hecht zich aan schuim, textiel en de lijmrandjes.

Sokken maken hierin echt verschil. Katoen en merinowol nemen vocht op en laten het weer los aan de lucht, terwijl gladde polyester sokken het dicht bij je huid houden. Elke dag een verse sok scheelt meer dan welk spuitbusje ook.

Schoenen stinken, wat te doen op dezelfde dag?

Luchten en drogen, in die volgorde, en vooral geen parfum eroverheen. Haal de veters los, trek de tong ver naar voren en wip de binnenzool eruit, zodat er langs alle kanten lucht bij kan. Bij sneakers is dat alleen al genoeg om het luchtje binnen een dag flink terug te brengen. Bij laarzen duurt het langer, simpelweg omdat de schacht de lucht tegenhoudt.

1. Binnenzool eruit, met de onderkant naar boven te drogen leggen.
2. De schoen bij een open raam zetten, op kamertemperatuur en uit de zon.
3. Een eetlepel baking soda in een dun sokje of koffiefilter in elke schoen.
4. Acht tot twaalf uur laten staan en daarna uitkloppen boven de prullenbak.
5. Textiel binnenzolen afnemen met een deel natuurazijn op drie delen water.

En die vriezertruc? Die houdt hardnekkig stand, maar hij werkt niet. Bacteriën overleven een nacht in de kou grotendeels en het vocht blijft gewoon in je schoen zitten. Zonde van je diepvriesruimte.

Schoenen stinken na nat worden of door regen: hoe droog je ze?

Schoenen stinken na nat worden omdat regenwater diep in het schuim en de voering trekt en daar dagen blijft hangen. Schoenen die stinken door regen hebben dus geen schrobbeurt nodig, maar een goede droogplek. Klinkt saai, werkt wel.

Prop ze los op met krantenpapier of keukenpapier, tot in de neus. Ververs dat papier na twee uur en nog eens na zes uur, want doorweekt papier droogt niets meer. Zet ze daarna op kamertemperatuur, zo tussen achttien en tweeentwintig graden, met de tong open en de veters eruit. Reken op vierentwintig tot achtenveertig uur voor ze echt droog zijn. Op reis heb je zelden zoveel tijd, en dan is het fijn als je met reisbestendige schoenen op pad gaat die luchtig zijn en vlot opdrogen. Een paar dat in een natte koffer belandt, ruik je namelijk de hele vakantie nog.

Wat je echt niet moet doen: ze op de verwarming zetten, voor de kachel schuiven of er met een fohn op blazen. Leer krimpt en verhardt, lijmnaden laten los en schuimzolen worden bros. Bovendien wrijft stug geworden leer harder tegen je hiel, en dan komen er blaren bij het luchtje. Aanhoudende pijnplekken of blaren die maar niet dichtgaan zijn trouwens iets voor de huisarts of een podotherapeut.

Werkt baking soda als je schoenen stinken?

Ja, en best goed. Alleen niet zoals veel mensen denken. Baking soda is een vochtopnemer en een zuurbinder: het poeder trekt vocht aan en neutraliseert de zure verbindingen waar je neus op reageert. Vuil haalt het niet weg en bacteriën doodt het niet.

Reken op een tot twee eetlepels per schoen. In een sneaker van textiel mag het los, bij leer en suede stop je het in een dun sokje of een koffiefilter, want los poeder droogt die materialen uit en laat een witte waas achter. Laat het een nacht staan, dus acht tot twaalf uur, en klop het daarna uit of zuig het weg met een smal stofzuigermondje.

Heb je geen baking soda in huis? Natuurazijn doet ook veel. Meng een deel azijn met drie delen water, dep daarmee de textiel binnenzool met een licht vochtige doek en laat alles volledig drogen. De azijnlucht trekt tijdens het drogen vanzelf weg. Op onbehandeld leer en suede gebruik je het niet: het zuur kan vlekken en droge plekken geven.

Hoe pak je stinkende schoenen per materiaal aan?

Hier gaat het meestal mis. Het materiaal bepaalt wat mag, en die grens is strakker dan je zou denken. Leer en suede zijn eigenlijk huid en willen zo min mogelijk water, terwijl mesh en textiel veel meer kunnen hebben.

Leer

Neem de binnenkant af met een licht vochtige doek, laat de schoen vierentwintig uur drogen en geef de buitenkant daarna leervet of schoencrème. Nooit in de wasmachine: water spoelt de vetten uit het leer, en je haalt er een harde, scheefgetrokken schoen uit die je niet meer terugkrijgt.

Suede en nubuck

Droog werken, altijd. Laat de schoen eerst helemaal drogen, borstel daarna met een suedeborstel netjes in een richting en werk blinkende plekken bij met een suedegum. Vocht en poeder houd je van de buitenkant af; het luchtje pak je via de binnenzool aan.

Mesh en textiel

Deze mogen de wasmachine in: dertig graden, fijne was, in een waszak, met de veters en binnenzolen er los naast. De droger sla je over, want die hitte laat lijmnaden los. Daarna opvullen met papier en achtenveertig uur laten staan. Een waterdicht membraan houdt regen buiten maar geeft vocht ook maar langzaam af, en bij goede wandelschoenen voor dames is een tweede paar om mee te wisselen dus geen overbodige luxe. Zeker in een natte herfstweek merk je dat verschil.

Hoe voorkom je dat je schoenen gaan stinken?

Er is eigenlijk maar een regel: laat een schoen nooit twee dagen achter elkaar klam zijn. Twee paar afwisselen doet meer voor de geur dan welk product dan ook, want zo krijgt elke schoen vierentwintig uur om helemaal uit te drogen.

• Elke dag verse sokken, katoen of merinowol boven glad polyester.
• Schoenen na het dragen open in de gang zetten, niet meteen in een dichte kast.
• Ongeveer een keer per week een schoenspray tegen geurtjes op de droge binnenzool.
• Schoenspanners van cederhout in je leren schoenen: die nemen vocht op en houden de vorm.
• Binnenzolen vervangen na zes tot twaalf maanden dagelijks dragen.

Blijft een paar ondanks alles ruiken? Dan zit de geur meestal in het schuim onder de binnenzool, en die krijg je er met poederen en sprayen niet meer uit. Een nieuwe binnenzool kost weinig en werkt vaak beter dan nog een schoonmaakronde.

Doe vanavond dit: haal de binnenzolen uit de schoenen die je vandaag droeg, zet alles open bij het raam en pak morgen een ander paar. Twee dagen dit ritme en je merkt het verschil zodra je de gang in loopt.