Oorbellen verkleuren? Zo weet je welk materiaal mooi blijft

Oorbellen verkleuren zelden door slechte kwaliteit alleen. Het zit hem bijna altijd in het metaal dat eronder zit: koper loopt aan, een verguld laagje slijt en zilver reageert met de lucht. Weet je wat er in je oorbellen zit, dan weet je ook precies wat er gaat gebeuren.

Verkleuring komt in twee smaken. Aanlopen is een dun laagje dat op het metaal ontstaat en dat je er weer af poetst. Slijtage is een ander verhaal: dan verdwijnt een deklaag en komt het basismetaal eronder tevoorschijn, en dat krijg je er nooit meer bij. Goed sieraden onderhouden scheelt daarin echt een paar jaar. Hieronder beantwoord ik de vragen die het vaakst terugkomen over oorbellen die van kleur veranderen.

Waarom gaan oorbellen verkleuren?

Omdat metaal reageert op alles wat eromheen zit: zuurstof, zwavelverbindingen in de lucht, zweet, huidvet, parfum en zeepresten. Bij die reactie ontstaat een flinterdun laagje op het oppervlak, en dat laagje heeft nu eenmaal een andere kleur dan het metaal eronder.

Vier gewoontes die het proces flink versnellen:

• Douchen, zwemmen of sporten met je oorbellen in.
• Parfum of haarlak die nog nat is als je ze indoet.
• Bewaren in een open schaaltje in een vochtige badkamer.
• Handcreme en zonnebrand die op de sluiting achterblijven.

Na een zomer dagelijks dragen merkte ik zelf dat juist de achterkant van de sluitingen als eerste dof werd. Logisch eigenlijk. Daar zit het meeste contact met huid en zweet, en daar kom je bij het poetsen het minst makkelijk bij.

Waarom verkleuren oorbellen groen op je huid?

Dat groen komt van koper. Messing en brons bestaan voor het grootste deel uit koper, en het zuur in zweet zet dat koper om in koperzouten. Die zouten zijn groen en hechten zich aan je huid. De verkleuring zit dus op je oorlel en niet in je huid, en hij gaat er met water en zeep gewoon weer af.

Ook goedkoop verguld werk kan groen afgeven zodra het dunne goudlaagje open is gesleten en het messing eronder bloot ligt. Kleurt een sieraad je huid precies op de plek waar het strak zit? Dan weet je dat de deklaag daar op is. Houd je last van roodheid of irritatie die blijft, vraag dan advies aan de huisarts of een huidtherapeut, want die kan beoordelen waar het vandaan komt.

Zilveren oorbellen verkleuren: aanlopen of slijtage?

Bij zilver is het bijna altijd aanlopen, en dat is goed nieuws. Sterling zilver 925 bestaat uit 92,5 procent zilver en 7,5 procent ander metaal, meestal koper. Het zilver reageert met zwavelverbindingen uit de lucht tot zilversulfide: een laagje dat eerst geel wordt, dan bruin en op het laatst zwart.

Die laag zit er bovenop en poets je er met een zilverdoekje zo weer af. Wat het aanlopen aanjaagt: wol, rubber, eieren, uien, een vochtige badkamer en zweet. Wat het afremt: droog bewaren in een afgesloten zakje, het liefst met een strookje anti-aanloopkarton erbij. Grappig genoeg lopen zilveren oorbellen die je elke dag draagt minder snel aan dan zilver dat maanden in een la ligt, want de wrijving met je huid poetst dat laagje steeds weer weg.

Waarom verkleuren vergulde oorbellen na verloop van tijd?

Omdat verguldsel een deklaag is, geen massief materiaal. Op een basis van messing of zilver ligt een goudlaagje dat in microns wordt gemeten. Standaard vergulding zit vaak op 0,5 tot 1 micron, dik verguld zilver op 2,5 micron of meer. Die paar duizendsten van een millimeter slijten weg door wrijving, zweet en schoonmaakmiddelen.

Je ziet het altijd eerst op de plekken die het hardst schuren: de randen, de achterkant van een oorknopje, het stukje dat tegen je oorlel drukt. Wordt het goud daar dun, dan schemert het basismetaal erdoorheen en krijgt de oorbel een roze of grijzige gloed. Poetsen helpt op dat punt niets meer, want je poetst juist het laatste goud eraf. Wil je dat moment uitstellen? Doe je oorbellen als laatste in en als eerste uit.

Messing oorbellen verkleuren snel: wat kun je doen?

Messing loopt van alle veelgebruikte materialen het snelst aan, soms al binnen een paar weken. Het is een legering van koper en zink, en dat koper reageert maar wat graag. Eerst wordt het heldere geel wat doffer, dan donkerbruin, en op je huid verschijnt de bekende groene streep.

Afremmen kan, tegenhouden niet. Poets messing met een doekje en een druppel milde zeep, spoel goed na en droog het meteen af. Zit er een dunne laklaag op, en dat is vaak zo, ga er dan nooit met schuurmiddel of zilverpoets overheen: je schuurt die lak stuk en daarna gaat het aanlopen alleen maar harder. Een laagje heldere nagellak op het deel dat je huid raakt houdt de groene afgifte een paar weken tegen, al moet je dat wel blijven herhalen.

Welke oorbellen verkleuren niet?

Chirurgisch staal, titanium en massief goud houden hun kleur. Geen deklaag die kan slijten, geen koper aan het oppervlak dat kan reageren. Ze worden hooguit een beetje mat, en die matheid wrijf je er met een zachte doek zo weer uit.

Draag je je oorbellen elke dag, dan kom je met chirurgisch staal of titanium veruit het verst. Bij minimalistische sieraden voor elke dag is dat een fijne combinatie: kleine vormen, sterke materialen en nauwelijks onderhoud. Je doet ze ’s ochtends in en denkt er de rest van de dag niet meer aan.

Hoe krijg je verkleurde oorbellen weer schoon?

Begin met de zachtste methode en schakel pas op als het echt nodig is. Lauw water met een druppel milde zeep, twee minuten laten weken, dan voorzichtig borstelen met een oude zachte tandenborstel en meteen droogdeppen met een katoenen doek. Is je zilver aangelopen, dan pak je een zilverdoekje: dat werkt zonder krassen.

Wat je beter laat liggen: tandpasta, bakpoeder en agressieve zilverpoets op verguld of verzilverd werk. Die schuren je deklaag dunner en versnellen precies wat je wilde voorkomen. Bij sieraden met stenen of parels blijf je uit de buurt van dompelbaden, want die tasten de lijm en het oppervlak aan. Wie graag kettingen en ringen combineert, poetst het handigst alles op dezelfde dag, zodat je hele set gelijk oploopt in kleur.

Korte vragen over oorbellen die verkleuren

Mijn zilveren ketting is zwart geworden, wat nu?

Dat is aanloop en geen schade. Poets de ketting schakel voor schakel met een zilverdoekje, of laat hem kort weken in lauw sop en droog hem daarna direct af. Bewaar hem vervolgens in een afgesloten zakje, dan blijft hij veel langer licht.

Verkleuren oorbellen door parfum?

Zeker, want parfum bevat alcohol en olien die deklagen aantasten. Spuit eerst je parfum, wacht twee minuten tot je huid droog is en doe pas daarna je oorbellen in.

Kun je vergulde oorbellen opnieuw laten vergulden?

Bij een juwelier met een eigen atelier kan dat vaak wel, zolang de basis nog gaaf is. Bij heel fijne sieraden weegt het meestal niet op tegen een nieuw paar.

Waarom verkleurt de ene oorbel wel en de andere niet?

Meestal omdat je op een oor meer ligt of aan die kant meer zweet, of omdat de sluitingen van een ander materiaal zijn dan de oorbel zelf. Dat laatste komt vaker voor dan je denkt.

De rubriek sieraden zit vol met tips over materialen, onderhoud en combineren. Kijk vanavond eens in je sieradendoos welke oorbellen je het vaakst draagt en zoek uit waar ze van gemaakt zijn. Zodra je dat weet, kies je de volgende keer met een stuk meer vertrouwen. En je oude favorieten? Die krijg je met een doekje en tien minuten geduld vaak weer helemaal terug.