Sandra Reemer: de biografie van een Nederlands icoon

Ze was een kind ster, Eurovisie-deelneemster, tv-gezicht en filantroop, en toch is er maar één ding dat veel Nederlanders als eerste denken als ze haar naam horen: kroepoekje. Die bijnaam, gegeven door Jos Brink in Wedden dat..?, zegt tegelijk alles en niets over wie Sandra Reemer werkelijk was. Want achter dat vrolijke, toegankelijke imago schuilde een carrière van meer dan vijftig jaar. Een carrière vol muziek, persoonlijk verdriet en oprechte betrokkenheid bij de wereld om haar heen.

Haar levensverhaal begint niet in Nederland, maar in Bandung, op het eiland Java. Een verhaal van migratie, aanpassen, je staande houden, en uiteindelijk: loslaten. Lees hieronder meer!

• Van Bandung naar Brabant: een bijzondere jeugd
• Kernfeiten op een rij
• Sandra & Andres: het begin van alles
• Drie keer Eurovisie: wat veel mensen niet weten
• Haar solocarrière: Colorado en verder
• Van zangeres naar tv-presentatrice
• Privéleven: liefde, verlies en veerkracht
• De Sandra Reemer Foundation
• Afscheid van een Nederlands icoon
• Nalatenschap en postume erkenning

Van Bandung naar Brabant: een bijzondere jeugd

Barbara Alexandra Reemer, want zo luidde haar volledige naam, werd op 17 oktober 1950 geboren in het Borromeusziekenhuis in Bandung, Java, Indonesië. Haar vader Frans was boekhouder en voormalig KNIL-militair, haar moeder heette Nel. Haar achtergrond was gemengd Indo: beide grootvaders waren Nederlands, de grootmoeders hadden Chinese en Javaanse roots. Die veelkleurige afkomst zou haar hele leven een rol blijven spelen, op het podium én privé. Je kunt dat zien als bagage. Zij droeg het als identiteit.

In 1958, na de nationalisatie van Nederlandse bedrijven door president Soekarno, verhuisde het gezin naar Nederland en vestigde zich in Sint-Michielsgestel in Brabant. Zo’n verhuizing op jonge leeftijd, dat vormt je op een manier die je pas jaren later begrijpt. Je bent niet meer van daar, maar nog niet helemaal van hier. Dat spanningsveld, tussen twee culturen in, maakte Reemer tot wie ze werd: aanpasbaar, maar ook eigenwijs genoeg om haar eigen weg te kiezen.

Op de katholieke meisjesschool bij de zusters kreeg ze al vroeg te maken met haar buitengewone naam. Haar voorletter ‘X’, van Xandra, werd door de nonnen als ‘duivels’ beschouwd, waarna ze gewoon Sandra werd. Op haar tiende bouwde haar vader een gitaar voor haar, en daarmee begon de muziek echt. Ze trad op in talentenjachten, vaak samen met haar jongere broer Frenk, en op elfjarige leeftijd verscheen al haar eerste single: Al di là, een Nederlandstalige versie met tekst van haar vader. Elf jaar. Dat is de leeftijd waarop de meeste kinderen nog ruziën over wie er mag afstandsbedienen.

Als kind scoorde ze opvallend goed in Aziatische landen. Nummers als Kopi Susu en een Maleise versie van Al di là werden hits in Indonesië, Japan en Maleisië. Haar eerste tv-optreden maakte ze samen met broer Frenk in de Rudi Carrell Show. Een kindsterretje dus, maar wel eentje met internationale allure. Niet slecht voor een meisje uit Sint-Michielsgestel.

Sandra & Andres: het begin van alles

In 1966 vormde Sandra Reemer samen met Dries Holten (artiestennaam: Andres) het duo Sandra & Andres, onder leiding van producer Hans van Hemert. Het was een combinatie die meteen werkte: twee jonge, aantrekkelijke stemmen met een licht en toegankelijk geluid. Ze scoorden al snel hits als Storybook Children en versies van internationale popsongs in het Nederlands.

Als je die opnamen nu terugluistert, hoor je direct waarom ze zo populair waren. Er zat een vluchtigheid in, bijna zorgeloos, maar tegelijk een zelfverzekerdheid die je bij zoveel jonge artiesten niet tegenkomt. Iets onbezorgds. Of misschien was het gewoon de jaren zestig.

Het hoogtepunt als duo was het Eurovisiesongfestival van 1972 in Edinburgh. Met het nummer Als het om de liefde gaat eindigden ze als vierde, met 106 punten. Een uitstekend resultaat, denk ik, voor een duo dat nog maar een paar jaar bestond. In 1975 splitste het duo, en Reemer begon aan haar solocarrière.

Drie keer Eurovisie: wat veel mensen niet weten

Sandra Reemer deed drie keer mee aan het Eurovisiesongfestival, wat haar tot een van de meest frequente Nederlandse deelneemsters maakt, gelijk met Corry Brokken. Drie keer. Dat wordt weleens onderschat, maar als je bedenkt hoe de Nederlandse selectie in elkaar steekt, is dat werkelijk uitzonderlijk.

Na Edinburgh volgde in 1976 een solo-optreden in Den Haag (Nederland was dat jaar gastland) met The Party’s Over. Ze eindigde negende met 56 punten, maar het nummer werd haar grootste solo-hit thuis, een nummer 3-notering in de Top 40. Dan, in 1979, verscheen ze als ‘Xandra’ met haar band en het nummer Colorado, geschreven door het legendarische duo Bolland & Bolland. De twaalfde plaats in het festival klinkt bescheiden, maar het nummer werd een top 5-hit in zeven Europese landen en leverde haar zelfs een plek op in de Scandinavische Hall of Fame. Niet slecht voor iemand die twaalfde werd.

• 1972: Edinburgh, met Sandra & Andres, Als het om de liefde gaat, 4e plaats (106 punten)
• 1976: Den Haag, solo, The Party’s Over, 9e plaats (56 punten), #3 in Nederlandse Top 40
• 1979: Jeruzalem, als Xandra, Colorado, 12e plaats, top 5 in zeven landen
• 1983: achtergrondzangeres voor Bernadette (geen officiële deelname)

Als je bedenkt hoe lastig het in die jaren was om als vrouw in de muziekindustrie voet aan de grond te houden, dan zijn drie Eurovisie-deelnames in eigen naam een prestatie die gewoon respect afdwingt. Punt.

Haar solocarrière: Colorado en verder

Na het succes van Colorado probeerde Reemer haar momentum vast te houden met verschillende singles, waaronder Indonesia, Get it on en Rien ne va plus. Commercieel sloegen ze niet aan. Dat overkomt veel artiesten na een grote hit: het publiek wacht op herhaling van precies dat ene gevoel, en dat valt zelden te leveren. Het is eigenlijk een beetje wreed, als je erover nadenkt.

Ze bleef wel muziek maken. In de late jaren tachtig verschenen albums als The Best of My Love (1987, #24 Album Top 100), Unforgettable (1989) en She’s The One (1990). In 1996 bracht ze het Nederlandstalige album Natuurlijk uit, dat lovende recensies kreeg in OOR maar commercieel floepte door gebrek aan promotie. Zonde, want het liet een rijpere, zekerder stem horen. Soms loopt de wereld gewoon niet mee denk ik.

Van 2000 tot 2005 was ze lid van The Dutch Divas, samen met Marga Bult en Sjoukje Smit. Hun single From New York to L.A. trok opnieuw aandacht. In 2014 bracht ze Ave Maria uit, en in 2013 was ze te horen op het eerbetoon-nummer Koningin van alle mensen voor RTL Boulevard United.

Van zangeres naar tv-presentatrice: hoe dat ging

De overstap naar televisie begon in 1984, toen ze De show van de maand voor de AVRO mocht presenteren. Het programma gaf haar de kans om zelf gasten uit te nodigen, een creatieve vrijheid die ze gretig benuttte. Het leverde haar de aandacht op van producent Joop van den Ende.

Wat volgde was een periode die haar definitief in het Nederlandse collectieve geheugen zou griffen. Van 1985 tot 1987 presenteerde ze Sterrenslag bij de AVRO, het spelshow-format dat zaterdagavonden domineerde. En dan was er natuurlijk Wedden dat..?, waar ze vanaf 1986 als assistente van Jos Brink aan meewerkte. Brink gaf haar de bijnaam ‘kroepoekje’, een knipoog naar haar Nederlands-Indonesische afkomst. Het klonk lief en speels, maar ze heeft in interviews ook openhartig verteld dat de muziekindustrie haar carrière deels heeft gekleurd door frustratie, doordat mannen structureel meer ruimte kregen. Dat zei ze gewoon. Hardop.

Later presenteerde ze Showmasters voor NCRV (1988), een talentenjacht voor presentatoren die namen als Rolf Wouters en Jochem van Gelder lanceerde. Bij RTL 4 volgden De betere sekse, De Zaterdagavondshow en Het beste van Vier. Ze werd in die jaren verkozen tot beste presentatrice, beste zangeres én best geklede vrouw van Nederland. Drie titels tegelijk. Dat is toch behoorlijk knap.

Begin 2017 was ze nog te zien in Gouden Jaren: Indonesië, een reality-soap van Omroep MAX, waarbij ze met andere Nederlandse beroemdheden haar geboorteland bezocht. Een mooie cirkel, eigenlijk. Geboren in Indonesië, teruggekeerd op het scherm.

Privéleven: liefde, verlies en veerkracht

Haar meest langdurige relatie was die met componist en producer Ferdi Bolland, van het duo Bolland & Bolland. Ze waren zestien jaar samen, trouwden op 5 augustus 1981 en scheidden in 1991. Bolland schreef Colorado voor haar, en dat detail alleen al maakt duidelijk hoe verweven hun persoonlijke en professionele levens waren. Soms weet je niet precies waar het een ophoudt en het ander begint.

Het huwelijk bleef kinderloos, iets waar Reemer zelf openhartig over sprak: “Mede ook vanwege mijn echtscheiding van Ferdi Bolland plus het feit dat ik nooit kinderen heb kunnen krijgen. Ik heb heel wat te verduren gehad.” Die eerlijkheid maakte haar geliefd. Ze had geen zin in een gepolijst imago, en dat merkten mensen.

Na haar scheiding ging ze door een erg diep dal. Ze koppelde dat zelf aan haar achtergrond als Indo-vluchtelingenkind en haar neiging tot people-pleasing, iets wat je als immigrant al vroeg leert: jezelf aanpassen om erbij te kunnen horen. Het duurde jaren voor ze daarin rust vond. Misschien vind je die rust nooit helemaal, maar je leert ermee leven.

Haar naaste familie bestond uit haar ouders Frans en Nel, broer Frenk (met wie ze als kind optrad) en vermoedelijk nog enkele broers en zussen. Ze bleef sterk verbonden met haar Brabantse roots en woonde later in Gemonde. Bij haar uitvaart waren zowel familie als vrienden aanwezig. Ferdi Bolland, die niet wist dat ze terminaal ziek was, was geschokt door haar overlijden.

De Sandra Reemer Foundation: meer dan een goed doel

In 2008 richtte Reemer de Sandra Reemer Foundation op, gericht op onderwijs voor kinderen in ontwikkelingslanden, met name in Indonesië, Afrika en Guatemala. Tot de stopzetting in 2013 om financiële redenen werden meer dan 500 kinderen geholpen. Ze was ook jarenlang ambassadrice voor het Liliane Fonds en de Nationale Boomfeestdag, allemaal onbetaald. Dat laatste is een detail dat ik altijd opmerkelijk vind: onbetaald, en toch jaar na jaar.

Dat filantropische werk was geen pr-stunt. Wie haar in die periode sprak of zag, merkte dat ze er echt in geloofde. In 2010 organiseerde ze een tentoonstelling over Nederlandse Songfestivaljurken in het Lloyd Hotel Amsterdam, een evenement dat haar liefde voor Eurovisie én haar oog voor cultureel erfgoed combineerde. In 2006 ontving ze voor al dit werk de koninklijke onderscheiding Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Afscheid van een Nederlands icoon

Begin 2017 werd bij Sandra Reemer borstkanker geconstateerd. Ze hield haar ziekte grotendeels privé. Op 6 juni 2017 overleed ze in het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amsterdam, 66 jaar oud. Het nieuws sloeg hard in de Nederlandse showbizz-wereld. NOS, AD, BN DeStem en internationale Eurovisie-media als ESCToday berichtten uitgebreid. Ze werd herdacht als een multitalent dat al vijftig jaar een plek had in het hart van het Nederlandse publiek. Vijftig jaar. Dat is geen toevalstreffer.

ESCToday noemde haar een “Dutch diva of Eurovision”. Dat klopt, maar het raakt niet de volledige waarheid. Ze was ook de vrouw die een stichting oprichtte, die kinderen inspireerde, die openhartig durfde te zijn over haar pijn, en die nooit vergat waar ze vandaan kwam.

Nalatenschap en postume erkenning

In 2022 verscheen postuum het tribute-album Voor altijd, met onuitgebrachte tracks, duetten en tv-opnames. Ook haar allerlaatste nummer, De Tijd, werd uitgebracht. Het archief van Reemer werd na haar overlijden deels geveild, maar haar muzikale nalatenschap leeft voort op streamingplatforms en in de herinneringen van iedereen die haar live zag of opgroeide met haar stem op de radio.

Sandra Reemer was meer dan een bijnaam. Ze was een vrouw die haar gemengde afkomst nooit verborg, die drie keer het Eurovisie-podium betrad, die de overstap naar televisie maakte toen de hitlijsten haar de rug toekeerden, en die in haar laatste jaren nog energie stak in kinderen in ontwikkelingslanden. Dat is een nalatenschap die verder gaat dan Colorado of een zaterdagavondshow.

Als je haar muziek nu terugluistert, merk je hoe tijdloos sommige nummers zijn gebleven. Colorado klinkt nog steeds als een zomerhit, en The Party’s Over heeft die melancholie die je pas echt begrijpt als je weet wat er allemaal achter zat. Dat is precies wat de beste artiesten onderscheidt van de rest: hun leven zit in de muziek.